Błąd warunkowania - Anna Nieznaj

Kici, kici...

Aleksandra Brożek-Sala


Koty to niezwykłe zwierzaki – zwinne i pełne gracji, a przede wszystkim niezależne. Kot, jak to mówią, chadza swoimi drogami. A że od wieków drogi kocie spotykały się z ludzkimi, koty zajmują szczególne miejsce w świecie człowieka, zarówno w życiu codziennym, jak i artystycznym. W literaturze też kotów nie brakuje; od bardziej słynnych, jak choćby kot z Cheshire czy Behemot, po całkiem anonimowe przytulaki z ckliwych historyjek o miłości. Dlatego czytelnikowi, który zerknie na okładkę Błędu warunkowania, by zobaczyć kobietę-kota, może zapalić się lampka ostrzegawcza: kolejna książka z kotami w tle? Koty plus science fiction?

Akcja Błędu warunkowania rozgrywa się w stosunkowo niedalekiej przyszłości, pod koniec XXI wieku. Postęp technologiczny umożliwił genetyczną modyfikację ludzkich płodów, a co za tym idzie, stworzenie wyjątkowo sprawnych żołnierzy do zadań specjalnych, zwanych Kotami. Czytelnik ma okazję śledzić ich przygody na przestrzeni kilku lat, równocześnie poznając bohaterów przestępczego półświatka, których losy splatają się z losami Kotów. Główni bohaterowie, spośród których na czoło wysuwa się Kotka Sanja, prowadzą stosunkowo normalne, rodzinne życie, jednak co rusz dana sytuacja, czyjeś słowo czy gest przypominają im o ich niezwykłości. Codzienność rzecz jasna stoi na drugim miejscu w stosunku do służby; Sanja i jej przyjaciele regularnie biorą udział w różnych misjach, bo „gdzie kota nie ma, tam myszy harcują”.

Książka ma interesującą budowę. Poszczególne rozdziały łączą się w fabularną całość, stanowiąc jednocześnie oddzielne historie. Trudno więc powiedzieć, że mamy do czynienia z powieścią; raczej ze zbiorem opowiadań o tych samych bohaterach. Aby jednak wzbudzić ciekawość czytelnika, autorka wplotła w ostatnią z historii wątki, które będą wymagały kontynuacji. Stąd też zapowiedź tomu drugiego.

Wydaje mi się, że łączenie ludzkich genów ze zwierzęcymi oficjalnie nie miało jeszcze miejsca. A w nieoficjalnie... kto wie? W każdym razie o narodzinach genetycznie zmodyfikowanego człowieka, który poza cechami ludzkimi miałby cechy kocie, jak dotąd nie słyszałam. Wizja takiej krzyżówki wyhodowanej w celach militarnych jest tym bardziej przerażająca dla nas współczesnych, że wcale nie wydaje się wyssana z palca. Podobna technologia może niedługo już być na wyciągnięcie ręki, a jej rozwój, jak zresztą wiele wynalazków w dziejach świata, budzi uzasadnione obawy. Błąd warunkowania, co już sugeruje sam tytuł, straszy nas ewentualnością niepowodzenia naukowego eksperymentu. Rodzą się pytania dotyczące konsekwencji ingerencji w plan matki natury, konsekwencji zarówno dla samych obiektów wspomnianych doświadczeń, jak i dla ich otoczenia. Co czuje człowiek-Kot? Czy nie zostanie naznaczony nieodwracalnym upośledzeniem umysłowym? Czy jego życie nie zmieni się w piekło z powodu dystansu otoczenia, w tym własnej rodziny? Jak człowiek-Kot poradzi sobie ze swoją innością? Autorka zadaje wiele pytań, ale nie roztacza przed nami apokaliptycznych wizji. Na razie tylko zaznacza problem, pozostawiając pole dla wyobraźni.

Choć Anna Nieznaj pisze o przyszłości i o możliwych następstwach postępu technologicznego, wspomniana technologia przyszłości nie ma wpływu na główną oś fabuły. Błąd warunkowania to książka o Kotach, jednak jej akcja osadzona jest przede wszystkim na wątku kryminalno-przygodowym. Moglibyśmy zastąpić Koty współczesnymi superagentami, zrezygnować z części efektów specjalnych, a całość nadal miałaby ręce i nogi. Czy to zarzut? Niekoniecznie, bowiem Błąd warunkowania ma wszystko to, co powinien mieć dobry kryminał. Jest intryga, jest wartka akcja, jest dreszczyk emocji. A w historiach poświęconych postaciom z przestępczego półświatka, odnalazłam reminiscencje lektury Nesbo czy Olsena. Swoją drogą bohaterowie zostali całkiem fajnie zarysowani. Choć Błąd warunkowania nie jest opasłym tomiszczem, autorka zdążyła nadać cechy indywidualne każdemu z Kotów, a dzięki temu, że są one niezwykle podobne do ludzi nam współczesnych, czytelnik łatwo się z nimi identyfikuje. Poza tym książce nie brakuje humoru, a dialogom błyskotliwości.

Po przeczytaniu Błędu warunkowania doszłam do wniosku, że bardzo chętnie sięgnę po drugi tom. Książka gwarantuje dobrą rozrywkę, a lekki styl autorki nie męczy. Polecam osobom, które cenią sobie wartką akcję i nutkę przygody.

Ocena: 8/10

Tytuł: Błąd warunkowania
Autor: Anna Nieznaj
Wydawnictwo: Genius Creations
Data wydania: 10 grudnia 2014
Liczba stron: 371
ISBN: 978-83-7995-013-3